{"id":96,"date":"2020-08-05T21:09:00","date_gmt":"2020-08-05T21:09:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.trumanshow.pl\/wp256\/?p=96"},"modified":"2021-08-29T16:57:27","modified_gmt":"2021-08-29T16:57:27","slug":"co-ma-wspolnego-tragedia-w-bejrucie-z-texasem","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.trumanshow.pl\/?p=96","title":{"rendered":"Co ma wsp\u00f3lnego tragedia w Bejrucie z Texasem"},"content":{"rendered":"\n

Ma\u0142o si\u0119 m\u00f3wi przy okazji tragedii w Bejrucie, \u017ce scenariusz tego, co si\u0119 tam wydarzy\u0142o w pewnym sensie powtarzamy cyklicznie. Liczne wypadki po\u017car\u00f3w zwi\u0105zane z przechowywaniem azotanu amonu tworz\u0105 wr\u0119cz doskona\u0142e case study oraz analizy. Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 do wczoraj sprawc\u0105 najwi\u0119kszej nienuklearnej katastrofy w historii \u015bwiata by\u0142 r\u00f3wnie\u017c azotan amonu. Mia\u0142o to miejsce na terenie Stan\u00f3w Zjednoczonych, dok\u0142adniej w mie\u015bcie Texas City w 1947r.  <\/em><\/p>\n\n\n\n

Saletry (bo jest tu kilka odmian) wyst\u0119puj\u0105 naturalnie jako\nminera\u0142y, ale kopanie ich jest drogie i pro\u015bciej nam je wytwarza\u0107. Metod\u0119 znamy\nod wielu lat i jest to raczej prosta operacja chemiczna na poziomie II klasy\nliceum. Saletra ma jeszcze jedn\u0105 istotn\u0105 cech\u0119 i w pewnym sensie wad\u0119\nlogistyczn\u0105 \u2013 jest doskona\u0142ym utleniaczem, co predysponuje j\u0105 do bycia\nprekursorem dla materia\u0142\u00f3w wybuchowych. Stany Zjednoczone po II wojnie \u015bwiatowej\nbardzo intensywnie wspomaga\u0142y zniszczon\u0105 wojn\u0105 Europ\u0119,  kt\u00f3rej brakowa\u0142o dos\u0142ownie wszystkiego. W\nramach UNRRA trafia\u0142y tu materia\u0142y pierwszej potrzeby, kt\u00f3rych zapotrzebowania\nnie by\u0142y w stanie pokry\u0107 zniszczone fabryki. Saletra produkowana masowo w\nfabrykach w Nebrasce i Iowa by\u0142a tu bardzo potrzebna chocia\u017cby jako naw\u00f3z czy\n\u015brodek konserwuj\u0105cy. Co warto zaznaczy\u0107, \u201eCiocia Unra z ameryki\u201d pomaga\u0142a tak\u017ce\nnam, przynajmniej do czasu a\u017c komunistyczne rz\u0105dy w bloku wschodnim nie\nodrzuci\u0142y definitywnie tej pomocy.<\/p>\n\n\n\n

Jednym z port\u00f3w prze\u0142adunkowych dla azotanu amonu w USA by\u0142o\nTexas City. Do tego oddalonego o nieca\u0142e 50 mil od Houston portu trafia\u0142 on transportem\nkolejowym i nast\u0119pnie przepakowywany by\u0142a na pok\u0142ady frachtowc\u00f3w. W produkcji\nsaletry jedn\u0105 z wa\u017cnych rzeczy jest zachowanie niskiej wilgotno\u015bci, saletra bowiem\nnie lubi wody. Wiedzieli o tym producenci,  dlatego fabryki stara\u0142y si\u0119 na wszelkie\nsposoby ograniczy\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 jej zawilgocenia \u2013 mieszano je z glin\u0105, parafin\u0105,\nwazelin\u0105 czy w ko\u0144cu kalafoni\u0105. Produkt dodatkowo pakowano w papierowe worki i\nmagazynowano w zakrytych wagonach kolejowych. Worek papierowy by\u0142 niez\u0142ym\nrozwi\u0105zaniem z punktu widzenia wilgoci, ale by\u0142 jednak za s\u0142aby na potrzeby transportu.\nTo, na co zwraca si\u0119 szczeg\u00f3lnie uwag\u0119 przy transporcie saletry to tak\u017ce jej stosunkowo\nniska temperatura rozk\u0142adu, bo jedyne 210 st. C. Saletra sama w sobie nie jest\npalna, ale z racji w\u0142a\u015bciwo\u015bci utleniaj\u0105cych wzmaga palno\u015b\u0107 innych substancji. Jednocze\u015bnie\npo przekroczeniu temperatury topnienia ulega rozk\u0142adowi, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 ju\u017c bezpo\u015bredni\u0105\nprzyczyn\u0105 wybuchu.  Dzieje si\u0119 tak w\nszczeg\u00f3lno\u015bci, gdy azotan amonu znajduje si\u0119 w obecno\u015bci \u015brodk\u00f3w redukuj\u0105cych\ntakich jak tlenki metali, kwasy, alkalia czy substancje organiczne, gdy\u017c te\nprzyspieszaj\u0105 reakcj\u0119. <\/p>\n\n\n\n

O tym, \u017ce saletra nie lubi wody najwyra\u017aniej nie wiedzieli francuscy\nmarynarze statku Grandcamp, kt\u00f3ry owego feralnego dnia by\u0142 zatowarowywany tym\nproduktem. Dla marynarzy woda by\u0142a zreszt\u0105 naturalnym \u017cywio\u0142em, z kt\u00f3rym\nmierzyli si\u0119 ka\u017cdego dnia. Wiele z work\u00f3w przenoszonych na Grandcamp w trakcie\ntransportu uleg\u0142o rozerwaniu i jak to w porcie, w latach dawnych bywa\u0142o,\nmiejscami chodzi\u0142o si\u0119 tam po saletrze jak po piasku. Dodatkowo logistyka\nportowa by\u0142a mocno niewydajna. Dokerzy, kt\u00f3rzy rozpoczynali prac\u0119 o 7:00 rano z\npowodu problem\u00f3w z dostawami i oczekiwaniem na roz\u0142adunek, musieli czeka\u0107 do\ngodziny 8:00 na wydanie towaru. Nuda na statku to straszna sprawa, ale jako\u015b\ntrzeba by\u0142o si\u0119 zorganizowa\u0107. Znani z fantazji Francuzi usiedli na workach z\nsaletr\u0105 i, m\u00f3wi\u0105c po \u015bl\u0105sku, \u201ezakurzyli \u0107mika\u201d. Suma wszystkich strach\u00f3w \u2013\nwysokie temperatury na zewn\u0105trz w Teksasie, mokra lekko zardzewia\u0142a \u0142ajba oraz\nniedopa\u0142ek spowodowa\u0142y po\u017car, kt\u00f3ry ka\u017cdemu, kto aspirowa\u0142 do bycia pirotechnikiem\npodw\u00f3rkowym zwi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 adrenaliny we krwii. Saletra spalaj\u0105c si\u0119 w\notoczeniu reduktora wydziela ogromne temperatury. Najwi\u0119kszym b\u0142\u0119dem jednak okaza\u0142\nsi\u0119 tu spos\u00f3b gaszenia po\u017caru przez stra\u017cak\u00f3w. Woda nim trafi\u0142a do \u017ar\u00f3d\u0142a ognia\nzamienia\u0142a si\u0119 par\u0119 wodn\u0105. Nikt nie mia\u0142 tam na miejscu poj\u0119cia, \u017ce para woda\nprzyspieszy reakcje chemiczne saletry i to ona bezpo\u015brednio by\u0142a powodem\neksplozji o szacunkowej sile ok. 2-3kT (dla por\u00f3wnania bomba j\u0105drowa w\nHiroszimie mia\u0142a moc 15kT) <\/p>\n\n\n\n

W wyniku wybuchu wywo\u0142ana fala zmy\u0142a z nadbrze\u017ca gapi\u00f3w, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich zabijaj\u0105c na miejscu. W porcie by\u0142y magazyny paliw, kt\u00f3re oczywi\u015bcie eksplodowa\u0142y razem z otoczeniem. W Galveston oddalonym o kilkana\u015bcie kilometr\u00f3w od portu fala uderzeniowa poprzewraca\u0142a ludzi na ulicach. W Huston oddalonym o 60km posypa\u0142y si\u0119 szyby z okien, a s\u0105siaduj\u0105cej Luizjanie odnotowano wstrz\u0105sy b\u0119d\u0105ce skutkiem wybuchu. Si\u0142a eksplozji by\u0142a tak du\u017ca, \u017ce dwutonowa kotwica nieszcz\u0119snego Grandcampa  zosta\u0142a odnaleziona 3km od portu, a inna, pi\u0119ciotonowa przelecia\u0142a ponad 800 metr\u00f3w. Obie z nadd\u017awi\u0119kow\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105. Kto\u015b by powiedzia\u0142, \u017ce to ju\u017c wystarczy jak na apokalips\u0119, ale.. w porcie sta\u0142y wtedy inne statki, z czego jeden by\u0142 ju\u017c za\u0142adowany kilkoma setkami ton saletry i siarki. On r\u00f3wnie\u017c wybuch\u0142 po kilku godzinach zatapiaj\u0105c reszt\u0119 pozosta\u0142ych w porcie statk\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Bilans? Ponad p\u00f3\u0142 tysi\u0105cach ofiar, pi\u0119\u0107 tysi\u0119cy rannych.\nZniszczona ca\u0142a infrastruktura portowa oraz domy zr\u00f3wnane z ziemi\u0105. Wszystkie zak\u0142ady\nportowe (a w tych czasach wiele z nich lokalizowa\u0142o si\u0119 tam ze wzgl\u0119du na uproszczon\u0105\nlogistyk\u0119) zniszczone. Do tego ponad tysi\u0105c pojazd\u00f3w przerobionych na \u017cyletki\nwraz z kilkoma setkami wagon\u00f3w kolejowych. Do tego po\u017cary w ca\u0142ym regionie oraz\nwspominana (przynajmniej do czas\u00f3w WTC) przez stra\u017cak\u00f3w najwi\u0119ksza tragedia ich\nbran\u017cy. Stra\u017cacy walczyli ze skutkami tego zdarzenia jeszcze przez d\u0142ugi czas.\nW sumie z po\u017carami walczy\u0142o ponad 200 stra\u017cak\u00f3w przyby\u0142ych z miejscowo\u015bci nawet\ntak odleg\u0142ych jak Los Angeles, a ostatnie po\u017cary uda\u0142o si\u0119 ugasi\u0107 dopiero\ntydzie\u0144 po tragedii. <\/p>\n\n\n\n

Jeste\u015bmy tylko lud\u017ami, a to z definicji oznacza, \u017ce\npope\u0142niamy b\u0142\u0119du. To co nas opisuje, to wnioski, jakie z nich wyci\u0105gamy, a tu\nmo\u017cemy naprawd\u0119 bardzo du\u017co nauczy\u0107 si\u0119 od Amerykan\u00f3w. W toku dochodzenia stwierdzono,\n\u017ce wybuch w Texas City to przyk\u0142ad ta\u0144ca naszych cech najgorszych \u2013 g\u0142upoty,\nbraku wiedzy, lekkomy\u015blno\u015bci oraz ludzkiej pazerno\u015bci. Jednym z fakt\u00f3w, o\nkt\u00f3rym si\u0119 rzadko przy tej okazji m\u00f3wi jest to, \u017ce za\u0142adunek mia\u0142 odbywa\u0107 si\u0119\npierwotnie w Houston. W\u0142odarze miasta uznali jednak, \u017ce jest to zbyt\nniebezpieczna operacja, przez co nale\u017cy wykona\u0107 j\u0105 w mniejszym porcie. O tym,\n\u017ce zachowanie warunk\u00f3w bezpiecze\u0144stwa oraz nadzoru b\u0119dzie tam dalece trudniejsze\nju\u017c nikt nie pomy\u015bla\u0142. Dzi\u015b praktyka w tej dziedzinie prawdopodobnie by\u0142aby\nodwrotna, o czym wiedz\u0105 du\u017ce zak\u0142ady przemys\u0142owe zwracaj\u0105ce uwag\u0119 na zachowanie\nbezpiecze\u0144stwa na ka\u017cdym etapie procesu technologicznego. <\/p>\n\n\n\n

Zdarzenie w Teksas City nie by\u0142o pierwszym tego typu przypadkiem, ale z pewno\u015bci\u0105 najbardziej tragicznym w skutkach. We wszystkich lokalizacjach gdzie pojawia\u0142a si\u0119 lub transportowana by\u0142a saletra wprowadzono bardzo restrykcyjne obostrzenia dotycz\u0105ce sposobu jej przechowywania, pryzmowania oraz zabezpiecze\u0144 przed wod\u0105. Du\u017c\u0105 rol\u0119 odegra\u0142o tu r\u00f3wnie\u017c NFPA, gdzie problematyka post\u0119powania z azotanem amonu ma doskona\u0142e opracowania<\/a>. Wykorzystywane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c powszechnie, tak\u017ce poza USA. Ciekawostk\u0105 mo\u017ce by\u0107 tu fakt, \u017ce woda nadal wskazywana jest jako \u015brodek ga\u015bniczy, ale spos\u00f3b jej wykorzystania uzale\u017cniony jest od wielko\u015bci sk\u0142adu. Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce zaleca si\u0119 wprost, by akcj\u0119 ga\u015bnicz\u0105 sk\u0142adu prowadzi\u0107 z odleg\u0142o\u015bci kilkuset metr\u00f3w<\/a> . Ciekawe wytyczne pojawiaj\u0105 si\u0119 w przypadku transportu. Ten w przypadku azotanu amonu podlega restrykcjom ADR, a w kartach przewo\u017anik\u00f3w zaznacza si\u0119, \u017ce w przypadku niemo\u017cliwo\u015bci opanowania po\u017caru przy u\u017cyciu \u015brodk\u00f3w ga\u015bniczych nale\u017cy oddali\u0107 si\u0119 i zabezpieczy\u0107 teren na odleg\u0142o\u015b\u0107 co najmniej 800m oraz poinformowa\u0107 stra\u017cak\u00f3w z jakim dok\u0142adnie \u015brodkiem maj\u0105 do czynienia. <\/p>\n\n\n\n

Zdarzenie z Texas City by\u0142o pierwszym przypadkiem pozwu zbiorowego w historii USA. Cho\u0107 s\u0105d najwy\u017cszy finalnie oddali\u0142 wyrok s\u0105du okr\u0119gowego, kt\u00f3ry uzna\u0142 odpowiedzialno\u015b\u0107 Stan\u00f3w Zjednoczonych za znaczn\u0105 liczb\u0119 zaniedba\u0144, to pojawi\u0142y si\u0119 przy tej okazji trzy zdania odr\u0119bne. S\u0119dziowie w nich wskazywali, \u017ce Kongres uzna\u0142 ten fakt, i\u017c  w sprawach deliktowych rz\u0105d powinien by\u0107 traktowany tak jak osoba prywatna. Kongres, pomimo korzystnego wyroku SN poczyni\u0142 kroki, by zrekompensowa\u0107 ofiarom pewne szkody i blisko p\u00f3\u0142tora tysi\u0105ca  os\u00f3b otrzyma\u0142o odszkodowania na \u0142\u0105czn\u0105 kwot\u0119 17mln dolar\u00f3w.  <\/p>\n\n\n\n

To co \u0142\u0105czy tragedi\u0119 z Bejrucie z histori\u0105 Texas City, to port. W przypadku wczorajszej eksplozji \u0142adunek azotanu amonu pierwotnie mia\u0142 trafi\u0107 do Mozambiku, ale awaria frachtowca, kt\u00f3ry go przewozi\u0142, uziemi\u0142a statek w najbli\u017cszym porcie. W mi\u0119dzyczasie rosyjski armator zbankrutowa\u0142 i tak to przewo\u017cona saletra trafi\u0142a na przechowanie do lokalnych magazyn\u00f3w na kilka lat. Pomimo monit\u00f3w wysy\u0142anych do\u015b\u0107 regularnie nikt nie mia\u0142 pomys\u0142u na to, by przekaza\u0107 go do dalszej obr\u00f3bki. Mo\u017cliwe, \u017ce zagra\u0142y tu aspekty prawne (wszak kto\u015b zapewne by\u0142 jego w\u0142a\u015bcicielem) lub finansowe. Magazynowanie go w tym miejscu przez tak d\u0142ugi czas ma jednak ogromne wady z perspektywy BHP. Nawet najlepsze oznaczenie niebezpiecze\u0144stwa nie zmieni faktu, \u017ce si\u0119 z jego obecno\u015bci\u0105 si\u0119 na sw\u00f3j spos\u00f3b oswajamy, a za tym punktem sprawdza si\u0119 ju\u017c powiedzenie elektryk\u00f3w, \u017ce to co zabija w ich bran\u017cy to nie pr\u0105d elektryczny, a rutyna. Z pierwszych relacji mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 wnioski, \u017ce pierwotn\u0105 przyczyn\u0105 zap\u0142onu by\u0142y prace spawalnicze prowadzone w bliskim otoczeniu, ale szczeg\u00f3\u0142y zapewne b\u0119dziemy mieli okazj\u0119 pozna\u0107 dopiero za kilka miesi\u0119cy.  <\/p>\n\n\n\n

M\u00f3wi\u0105c o Libanie warto doda\u0107, \u017ce Bejrut nazywany by\u0142 Pary\u017cem bliskiego wschodu. To wyj\u0105tkowe cho\u0107 i bardzo s\u0142abo nam znane miejsce. To \u015bwiat, kt\u00f3ry ka\u017cdy, kto b\u0119dzie mia\u0142 okazj\u0119 pozna\u0107 kilka fakt\u00f3w na jego temat, zapewne b\u0119dzie ch\u0119tny by go odwiedzi\u0107. Z Bejrutem \u0142\u0105czy nas chocia\u017cby historia Hanki Ordon\u00f3wny, kt\u00f3ra sp\u0119dzi\u0142a tam ostatnie lata \u017cycia, ale to r\u00f3wnie\u017c chyba jedyne miejsce na wschodzie, gdzie religia nie dzieli oraz ludzie pozostaj\u0105 szczeg\u00f3lnie otwarci na obcych. Jest te\u017c jedna rzecz, kt\u00f3ra po wczorajszej tragedii daje \u015bwiate\u0142ko nadziei \u2013 to historia tego wyj\u0105tkowego zak\u0105tka. Liban zachowa\u0142 swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 przez ponad cztery tysi\u0105clecia. Przetrwa\u0142, pomimo tego, \u017ce szesna\u015bcie razy by\u0142 okupowany, a sam Bejrut zniszczono doszcz\u0119tnie ju\u017c siedmiokrotnie. Je\u017celi kto\u015b jest w stanie przetrwa\u0107 tak\u0105 tragedi\u0119, jak wczoraj, to zapewne tylko jego obywatele. Bodajby tylko nie zabrak\u0142o tych, kt\u00f3rzy zechc\u0105 im w tej trudnej chwili pom\u00f3c. W szczeg\u00f3lno\u015bci, \u017ce Liba\u0144czycy mierz\u0105 si\u0119 aktualnie z jednym z wi\u0119kszych kryzys\u00f3w oraz hiperinflacj\u0105 w swojej historii. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

ps. Na zdj\u0119ciu powy\u017cej parking w Texas City oddalony o 400 m od miejsca wybuchu. Bibliografia do wyguglania pod has\u0142em „1947 Texas City Disaster”, mo\u017cna np pogrzeba\u0107 tu: www.uh.edu<\/a> (Lienhard J.H., The Texas City Disaster)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ma\u0142o si\u0119 m\u00f3wi przy okazji tragedii w Bejrucie, \u017ce scenariusz tego, co si\u0119 tam wydarzy\u0142o w pewnym sensie powtarzamy cyklicznie. … Continue ReadingCo ma wsp\u00f3lnego tragedia w Bejrucie z Texasem<\/span><\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":334,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-96","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.trumanshow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.trumanshow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.trumanshow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.trumanshow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.trumanshow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=96"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.trumanshow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":97,"href":"http:\/\/www.trumanshow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96\/revisions\/97"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.trumanshow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/334"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.trumanshow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=96"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.trumanshow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=96"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.trumanshow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=96"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}